Bài viết

Bài viết của tác giả Đỗ Xuân Cẩm

Cây Táo rừng

Được gửi lúc December 12, 2012 | Bởi : | Mục : Bài viết,Cây xanh xứ Huế | 0 Bình luận

Cây muối đảo Doanh Châu – lão tướng độc nhất vô nhị ở đất cố đô

Đỗ Xuân Cẩm

Trong dịp Festival Huế 2010, hẳn nhiều người Huế và du khách chưa quên đêm “Hơi thở của nước” được tổ chức trên đảo Doanh Châu vào các đêm 6, 9 và 11 tháng 6. Trong quang cảnh lễ hội đêm ấy chúng ta đã mục kích hình ảnh của một phông nền thiên nhiên đầy ấn tượng – một cảnh sơn thủy chập chờn thật thú vị. Trong khi thưởng thức các tiết mục nghệ thuật đặc sắc, khán giả đồng thời được chiêm ngưỡng hình ảnh một cây cổ thụ đồ sộ đứng sừng sững trên đảo – một lão tướng cây xanh một mình lặng lẽ tỏa bóng bao trùm bao loài cỏ cây khác trên đảo, mà năm này tháng nọ trôi qua gần như chẳng mấy ai để ý tới. Và sau cái đêm ấy, không biết có vị khán giả nào còn quan tâm để trở lại một lần ngắm nhìn hay không? Riêng tôi, không chỉ một lần mà nhiều lần đến chọn một góc nhìn thích hợp nhất để ghi lại hình ảnh của nó, mặc dù trước đó nhiều năm, tôi đã tiếp cận, phân tích, mô tả và định loại. Cây này được nhiều người sống chung quanh hồ Tịnh Tâm gọi là cây “muối”. Một lần về đất Quảng Thành, huyện Quảng Điền, tôi cũng bắt gặp một cây cùng loài, đã đi vào tuổi cổ thụ, dân làng ở đó cũng gọi là cây “muối”.

Như vậy, ở Huế có hai loài cây được người xưa gọi là muối, loài thứ nhất là cây nhội (thuộc họ Thầu dầu), chúng tôi đã viết bài trước đây, là loài cây đã và đang được trồng làm cây bóng mát ở một số đường phố trong nội thành thành phố Huế, và loài thứ hai hiện nay trong khuôn viên hồ Tịnh Tâm chỉ còn 2 cây, mà cây ở đảo Doanh Châu là một, có tuổi đời đã cao (chưa có số liệu minh chứng, nhưng tôi phỏng đoán cũng xấp xỉ cả trăm năm). Cay muối này trong tài liệu phân loại thực vật và cây dược liệu ở Việt nam có tên là táo rừng hay táo dạiZizyphus oenophlia, thuộc họ Táo ta – Rhamnaceae.

Đây là loài cây thân gỗ rụng lá theo mùa, phân bố ở nhiều nước nhiệt đới và á nhiệt đới châu Á, trong đó có Việt Nam, ngoài ra nó cũng được tìm thấy ở cả Australia. Hiện nay, nhiều nước trên thế giới gọi nó dưới những tên tiếng Anh khác nhau là jackal jujube, small-fruited jujube, wild jujube. Tùy điều kiện sống, cây ở dạng cây bụi lớn hoặc cây gỗ nhỏ, đôi khi là cây gỗ trung bình. Cây có ngoại hình giống cây táo ta, lá nhỏ hình xoan, mọc cách, mặt trên xanh, mặt dưới trắng xám, hệ gân lá hình mạng 3 gân gốc. Hoa nhỏ, mọc thành cụm xim ở nách lá. Quả nhỏ bằng đầu đũa, lúc non màu xanh, lúc chín màu đỏ rồi đen.

Nhiều bộ phận của cây đã được nền y học truyền thống của nhiều nước châu Á dùng làm thuốc chữa bệnh. Nền y học truyền thống Ayurvedic của Ấn Độ đã xem rễ cây là một loại dược liệu chữa được nhiều bênh, nước sắc của vỏ rễ được dùng chữa các vết thương; quả được sử dụng để phối hợp với một số vị khác để chữa bệnh dạ dày. Cộng đồng dân tộc Kokani của Maharashtra dùng lá nhai nhuyển để rửa vết thương. Ở Miến Điện, vỏ thân được dùng làm nước súc miệng chữa viêm họng, hoặc dùng chữa lỵ và chữa trị viêm nhiễm tử cung. Ở Thái Lan, các nhà khoa học đã trích ly một ancaloit có tên là ziziphine từ cây để làm thuốc chữa bệnh sốt rét. Ở Campuchia, vỏ được dùng trị sốt rét cho trẻ sơ sinh bằng cách nhai vỏ cho thật nhuyện rồi phun vào cơ thể của trẻ mắc bệnh.

Ở Việt Nam, hạt được dùng làm thuốc dịu cơn ho, làm dễ ngủ và chữa ỉa chảy, kiết lỵ. Dân gian dùng lá, vò nát, hãm nước sôi để uống chữa chóng mặt, buồn nôn.

Hiện nay, ở Huế nói riêng và nhiều thành phố khác ở miền Trung nói chung, cây táo rừng chưa chen chân vào hệ thống cây xanh vỉa hè và công viên. Thiết nghĩ, là một loài có ngoại hình cân đối, sức chống chịu khá tốt với nhiều điều kiện bất thuận của môi trường, bộ lá tương đối nhỏ, quả nhỏ ít gây ô nhiễm môi trường… cây táo rừng xứng đáng được nghiên cứu nhân giống bổ sung vào hệ thống cây xanh đô thị Huế để tăng thêm nguồn gen đặc trưng cho thành phố Festival.



style=”display:inline-block;width:728px;height:90px”
data-ad-client=”ca-pub-5111203480736952″
data-ad-slot=”3194246200″>

Thông tin doxuancam

Gửi lời bình


+ 5 = ten