Bài viết

Bài viết của tác giả Đỗ Xuân Cẩm

Cây Phượng vĩ

Được gửi lúc December 15, 2012 | Bởi : | Mục : Bài viết,Cây xanh xứ Huế | 0 Bình luận

Phượng vĩ, loài cây quen thuộc

Đối với người Việt, có lẽ trong hằng trăm loài cây bóng mát, cây Phượng vĩ là một trong những loài quen thuộc nhất. Nó quen thuộc đến mức thân thương, gây bao ấn tượng cho tuổi học trò vì nhiều lí do. Trước hết, do là một cây nhiệt đới có phổ thích nghi sinh thái rộng, nên xuất hiện hầu khắp các vùng, miền sinh thái khắp đất nước Việt Nam đã rất lâu mà hầu như ít ai biết được chính xác nó được nhập nội lúc nào. Từ cao nguyên Đồng Văn đến đảo Phú Quốc, từ miền cao, xuống miền xuôi, ra các hải đảo dọc bờ biển Trung Bộ… hầu như ở đâu cũng có bóng dáng của nó. Hình thái cây đã đẹp, hình thái lá cũng chẳng kém chút nào, cọng với khả năng tỏa rợp bóng mùa hè đã khiến nó được xem là một loài cây xanh đô thị chủ lực không riêng gì ở  nhiều thành phố, thị xã Việt Nam, mà còn ở rất nhiều nước nhiệt đới và cận nhiệt đới trên  trái đất. Đặc điểm gây ấn tượng mạnh và khó quên nhất của nó chính là cách trổ hoa, màu hoa và mùa ra hoa. Thường thì cứ vào đầu mùa hạ, hàng loạt cây Phượng vĩ thi nhau trổ hoa đồng loạt, dày đặc, hoa đỏ rực ánh lửa, phủ khắp vòm cây, nhiều cây chỉ có hoa không một lá xanh nào. Chính vì thế nó đã được gán cho các tên tiếng Anh “Flame of Forest” (Lửa rừng), Flame Tree (Cây lửa), Flamboyant Tree (Cây chói lọi, sặc sỡ). Nhiều nơi, với cảm nhận vẻ đẹp cao sang của cây Phượng vĩ đã gọi nó là Royal Poinciana…

Ở Việt Nam, ngoài tên Phượng vĩ, người ta còn gọi nó là Phượng đỏ, Phượng tây, Điệp tây. Thật ra, gọi Phượng vĩ thi vị hơn nhiều. Bởi rằng, âm Hán Việt “vĩ” có rất nhiều nghĩa, có thể áp dụng được cho cây Phượng, đó là: cái đuôi, cao to, đỏ lửng, sáng chói. Như thế, gọi Phượng vĩ, cùng lúc ta có thể hiểu rằng đó là một loài cây cao to, có lá như đuôi phượng, hoa đỏ lửng, chói lọi. Gọi Phượng đỏ hẹp nghĩa quá, thậm chí còn khiến nhiều người nghĩ về cây Kim phượng (Phượng cúng) hoa đỏ (Kim phượng có nhiều màu: cây hoa đỏ, cây hoa vàng, cây hoa hồng).

Phượng vĩ có tên khoa học là Delonix regia thuộc họ Vang – Caesalpiniaceae, có nguồn gốc ở Madagascar, được xem là nguồn gen đặc hữu của xứ này, nó được phát hiện đầu tiên ở đây, trong những cánh rừng khô rụng lá. Hiện nay, trong tự nhiên, nó được xem là loài nguy cấp (Endangered Species), nhưng do khả năng tôn tạo cảnh quan, nó được trồng làm cây cảnh quan rộng khắp các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới từ châu Mỹ, qua châu Phi, đến Australia, Philippines sang châu Á nên mức độ báo động nhìn chung không cao.

Theo tôi biết, 40-50 năm về trước, ở Huế Phượng vĩ được trồng rất nhiều ở các đường phố, công viên và các trường học. Cứ mỗi độ cuối xuân, đầu hè cùng với tiếng ve rả rích, hoa Phượng vĩ đỏ rực rộ lên khắp thành phố, như một hội hoa đăng báo hiệu mùa nghỉ hè, mà có lẽ ai đã qua một thuở cắp sách đến trường khó lòng quên được. Cái tên “Đường Phượng Bay” đã trở thành dấu ấn dễ thương, nay chỉ còn đọng lại trong nhạc phẩm của Cố Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, cũng nói lên quá khứ vàng son của nó. Ngày nay, Phượng vĩ ở Huế dần dần nhường đất cho bao nhiêu loài cây xanh mới. Cho dù dân Huế có vấn vương, thương cảm, hoài niệm thì cũng nên thông cảm cho những người quản lí cây xanh. Họ cũng biết lắm, muốn trồng nhiều hơn nữa, và cũng dễ nhân giống, nhưng nghiệt một nỗi là Phượng vĩ không kiên cường trước những tác động khắc nghiệt của thời tiết Huế. Bão, nước ngập là những hung thần đáng sợ đối với Phượng vĩ. Thân cành Phượng vĩ dòn, dễ gãy, gặp gió lớn là gãy hàng loạt. Tuổi thọ của Phượng vĩ cũng không cao, đến tuổi thành thục (30 – 40 tuổi) thân thường bọng ruột, sâu bệnh hại tấn công, rất dễ đổ ngã.

Ở Huế, ngoài cây Phượng vĩ hoa đỏ, gần đây còn xuất hiện cây Phượng vĩ hoa vàng. Đây là một loài tương cận, được vị trụ trì chùa Huyền Không đem từ Myanmar về từ năm 2000, đã trổ hoa từ năm 2005 với tên khoa học là Delonix elata .

Ngoài tác dụng tạo bóng mát và tôn tạo cảnh quan, Phượng vĩ còn có tác dụng trị bệnh. Nước sắc vỏ cây uống trị sốt rét, chữa tê thấp, trướng bụng. Ở Ấn Độ, lá được dùng trị tê thấp và đầy hơi. Ở Vân Nam (Trung Quốc), vỏ thân được dùng làm thuốc hạ huyết áp.

Một điều cần lưu ý, không riêng cho những người quản lí đô thị mà cả những người làm cha làm mẹ là, hạt Phượng vĩ ăn được, có hương vị đặc trưng, rất hấp dẫn trẻ em, khiến nhiều em thường leo trèo hái quả, có thể xảy ra tai nạn bất kì lúc nào. Theo tôi, cần có giải pháp xã hội thích hợp để tránh xảy ra những trường hợp tang thương đáng tiếc có thể có.

Đỗ Xuân Cẩm – 0914463150 – doxuancam@gmail.com

 

 

 

 

 

 



style=”display:inline-block;width:728px;height:90px”
data-ad-client=”ca-pub-5111203480736952″
data-ad-slot=”3194246200″>

Thông tin doxuancam

Gửi lời bình


× one = 5